راهنمای نگارش و آمادهسازی کتاب
رعایت درست قواعد نگارشی و دستور زبان فارسی، یکی از وظایف اصلی هر نویسنده یا مترجم فارسیزبان است. از شما همکار عزیز انتظار میرود که تمام توصیهها و نکات ارائهشده در این شیوهنامه را در اثر خود به کار گیرید. توجه داشته باشید که رعایت این اصول نهتنها کیفیت کتاب شما را ارتقا میدهد، بلکه شرط پذیرش آن توسط نشر وجود خواهد بود. درصورتیکه زمان کافی برای اعمال اصلاحات ندارید، همکاران ما میتوانند با کمترین هزینه این موارد را برای شما انجام دهند.
۱) نصب نرمافزار ویراستیار
حتماً برنامه ویراستیار را روی نرمافزار Word خود نصب کنید تا مشکلات رسمالخطی و نیمفاصله را بررسی نمایید. ویراستیار ابزاری بسیار مفید است که میتواند میزان خطاهای نگارشی را کاهش دهد؛ بااینحال، لازم است پیش از اعمال هر دستور، از صحت آن اطمینان حاصل کنید، زیرا نرمافزار قادر به تشخیص معنای کلمات در بافت جمله نیست. همچنین برخی اسامی خاص یا نام اشخاص بهصورت پیشفرض در آن موجود نیستند. نسخهی ۳.۵ این نرمافزار اولویت دارد. ویراستیار رایگان است و با یک جستجوی ساده در گوگل قابلدانلود است.
۲) ارسال فایلهای ترجمه و اصل کتاب
اگر اثر شما ترجمه است، فایل PDF کتاب اصلی نیز همراه متنِ ترجمه ارسال شود.
درصورتیکه تنها نسخهی چاپی کتاب را دارید، تمام صفحات شامل جلد، شناسنامه و منابع را اسکن کرده و ارسال کنید.
ترجمهی متن باید کامل باشد؛ به جز شناسنامه و فهرست انگلیسی، تمام متن، جداول، زیرنویس تصاویر و نمودارها باید ترجمه شوند.
در پایان، کتاب بهصورت یکپارچه تحویل داده شود: شامل فهرست، متن، واژهنما، نامنما، موضوعنما و سخن مترجم (در صورت ترجمه بودن اثر) در قالب یک فایل Word.
۳) قطع کتابها
کتابها معمولاً در قطعهای مختلفی چاپ میشوند و هر قطع دارای ویژگیهای خاصی است، بنابراین بر اساس ویژگی کتاب خود قطع مناسب را انتخاب کرده و فایل Word را بر اساس آن تنظیم کنید.
قطع وزیری
اندازه استاندارد برای بسیاری از کتابهای آموزشی و دانشگاهی است که دارای مشخصات زیر است:
- اندازه صفحه: ۱۷.۵ * ۲۴.۵ سانتیمتر
- اندازه متن: ۱۲ * ۲۰ سانتیمتر
- حاشیهها: حاشیه بالا ۲.۵ سانتیمتر، حاشیه پایین ۲ سانتیمتر، حاشیه چپ و راست ۲.۷۵ سانتیمتر
قطع رقعی
این قطع برای کتابهای عمومی و ادبیات بسیار متداول است و ابعاد کوچکتری نسبت به قطع وزیری دارد:
- اندازه صفحه: ۱۵ * ۲۲ سانتیمتر
- اندازه متن: ۱۰ * ۱۷.۵ سانتیمتر
- حاشیهها: حاشیه بالا ۲ سانتیمتر، حاشیه پایین ۱.۵ سانتیمتر، حاشیه چپ و راست ۲.۵ سانتیمتر
قطع رحلی
این قطع بیشتر برای کتابهای مرجع یا آلبومها و کتابهای گرافیکی استفاده میشود و ابعاد بزرگتری دارد:
- اندازه صفحه: ۲۲ * ۲۹.۵ سانتیمتر
- اندازه متن: ۱۷ * ۲۴.۵ سانتیمتر
- حاشیهها: حاشیه بالا ۳ سانتیمتر، حاشیه پایین ۲.۵ سانتیمتر، حاشیه چپ و راست ۳ سانتیمتر
۴) واژهنما، نامنما و موضوعنما
واژههایی که به نظر شما اهمیت ویژهای دارند و ضروری است که خواننده هنگام مطالعه متن فارسی معادل آنها را بلافاصله بداند، باید در پاورقی آورده شوند. سایر اصطلاحات تخصصی، لازم است در واژهنما (ترجمهی انگلیسی به فارسی) ثبت شوند.
نامنما شامل اسامی افراد مهمی است که در متن کتاب ذکر شدهاند. برای تهیهی نامنما، تنها کافی است اسامی کلیدی متن استخراج و ثبت شوند؛ نیازی به شمارهگذاری یا مرتبسازی بر اساس حروف الفبا نیست، زیرا این کار در مرحلهی صفحهآرایی توسط ناشر انجام خواهد شد.
موضوعنما به فهرستی از موضوعاتی اشاره دارد که کتاب به آنها پرداخته است. با استفاده از موضوعنما، مخاطب میتواند بهسرعت مفاهیم و موضوعات مطرحشده در کتاب را پیدا کند. میتوان موضوعنما را مشابه فهرست دانست، با این تفاوت که مفاهیم جزئیتر و دقیقتری را در خود جای میدهد.
۵) رعایت اصول نگارشی و دستوری فارسی
رعایت فاصله بین کلمات و استفاده صحیح از ویرگول، نقطه، نقطهویرگول و سایر علائم ضروری است. علائم همیشه به کلمهی قبل چسبیده و پس از آن یک فاصله کامل داشته باشند.
تنوین (ً ٍ ٌ) و یای کوتاه (رشته روانشناسی) را حتماً بنویسید؛ ترجیح با بهکارگیری «ه ـه» است و نه «هی ـهی».
در مورد حروف اضافه
«تر» و «ترین» همیشه جدا از کلمه و با فاصله صفر نوشته شوند (به جز بهتر، مهتر، بیشتر، کمتر).
«ها» جدا از کلمه و بافاصله صفر میآید، مانند کتابها، مگر در مواردی مانند «آنها»، «اینها».
ضمایر ملکی و مفعولی
- در مواردی که آخرین حرف کلمه «ی»، «و» یا «ه» است همراه با «ا» نوشته میشوند: کشتیام بهجای کشتیم، رادیوام بهجای رادیوم، خانهاش بهجای خانهش.
- ضمایر مفرد (م ت ش) به کلمه قبل میچسبند (دیدگاهش) مگر آنکه کلمه به «ی»، «و» یا «ه» ختم شده باشد که در آن صورت یک الف میانجی اضافه میشوند (کشتیام، رادیوام، خانهاش).
- ضمایر جمع (مان تان شان) جدا از کلمه و با فاصله صفر آورده میشوند (اتاقتان) مگر اینکه کلمه با «ها» جمع بسته شده باشد که در این صورت به ها میچسبند (کتابهایت، کمکهایشان) و در مورد واژه برای که در این مورد نیز ضمایر میچسبند (برایتان).
کسر اضافه و علائم خاص
کسره اضافه تنها در مواردی که ابهام ایجاد میکند، نوشته شود (مثل اسبِ سواری).
برای کلمات مختوم به «های غیرملفوظ» در حالت مضاف از علامت «ه» استفاده شود (خانه من، نامه او).
همزه در انتهای کلمات بر اساس حرکت حرف پیشین نوشته میشود.
نگارش کلمات مرکب و اصطلاحات
اغلب کلمات مرکب بهتر است جدا و با نیمفاصله نوشته شوند: روانشناسی، دانشآموز، سیبزمینی، شیکپوش.
برخی کلمات مرکب به شکل پیوسته زیباترند: بزرگوار، سوگوار، رختخواب، یکشنبه.
در مواردی که دو شکل نوشتاری وجود دارد، شکل رایج و جدید را رعایت کنید:
ت بهجای ط: اتاق، باتری
س بهجای ث: اختاپوس
ا بهجای ع: المشنگه بهجای علمشنگه
افعال و مصدرها
از مضارع اخباری «میباشد» تاحدامکان استفاده نکنید؛ بهجای آن از «است»، «هستند» و «هستیم» استفاده شود.
از مصدر «گردیدن» برای «شدن» و «نمودن» برای «کردن» استفاده نکنید.
علائم نگارشی و اعداد
نقطه و ویرگول بدون فاصله با کلمهی قبل، و با یک فاصله از کلمه بعد نوشته شوند.
تاریخ با عدد و ماه با حروف نوشته شود: ۲۲ بهمن ۱۳۵۷
اعداد با رقم فارسی وارد شوند: ۰۱۲۳۴۵۶۷۸۹
جداکردن هزارگان با «,» مثل و اعشار با «/» انجام شود (همچون ۲,۰۰۰ و ۳/۲)
قواعد دستوری و نگارشی رایج
«را» پس از مفعول بیاید، نه پس از فعل.
پس از نهاد ویرگول نگذارید.
تفاوت میان «دکتری» (مقطع تحصیلی) و «دکترا» (مدرک) رعایت شود.
«چنانکه» و «چنانچه» متفاوت هستند: «چنانکه» = همانطور که، «چنانچه» = اگر.
از مصدر عربی با فعل فارسی استفاده نکنید: استعمال «کردن»، «مساعدتکردن» صحیح نیست.
«آنچه» به معنای «آن چیزی که» است؛ بنابراین «آنچه که» غلط است.
واژههای پرکاربرد عربی با جمع فارسی صحیح نوشته شوند: معلمان، معلمها؛ برخی جمعها مانند «اخبار» دوباره جمع بسته نمیشوند.
اصلاحات رایج و جایگزینها
میگردد ← میشود
میباشد ← است
گاهاً ← گاهی
بوسیله ← بهوسیله
گفتگو ← گفتوگو
جستجو ← جستوجو
این فرد ← او، وی
۶) برای کتابهای عمومی و غیردرسی
پس از اتمام نهایی کتاب، میتوانید بخشی از جملات یا بخشهای جذاب کتاب را در فایلی جداگانه (۱۰ تا ۱۵ عبارت) ارسال کنید تا برای معرفی کتاب در صفحات مجازی نشر وجود استفاده شود. فایل با عنوان «بریدهها – عنوان نهایی کتاب» به ایمیل Info@vojoodpub.ir ارسال شود.